Detaljna biografija: Miloš Crnjanski
Miloš Crnjanski (1893–1977) bio je jedan od najvećih pisaca, pesnika, dramaturga i diplomata srpske književnosti 20. veka. Rođen je u Čongradu (Mađarska), u siromašnoj patriotskoj porodici. Odrastao je u Temišvaru, a studije istorije umetnosti i filozofije započeo je u Beču. Tokom Prvog svetskog rata mobilisan je u austrougarsku vojsku i poslat na front u Galiciju, gde je svedočio strahotama besmislenog ratovanja. Ovo traumatično iskustvo presudno je uticalo na njegov književni rad i poglede na svet.
Život i decenije izgnanstva
Nakon rata, Crnjanski završava studije u Beogradu i postaje profesor i novinar. Njegovi rani radovi izazvali su buru i najavili novu epohu. Tridesetih godina ulazi u diplomatsku službu Kraljevine Jugoslavije, radeći kao ataše za štampu u Berlinu i Rimu. Tokom Drugog svetskog rata i nakon njega, kao protivnik komunističkog režima, Crnjanski ostaje u Londonu u emigraciji. Tamo provodi više od dvadeset godina u izolaciji i siromaštvu, radeći kao obućar, knjigovođa i nosač, dok mu je supruga Vida šila lutke da bi preživeli. Tek 1965. godine mu je dozvoljen povratak u Beograd, gde je proveo poslednje godine života.
Književno stvaralaštvo i stil
Crnjanski je stvorio sopstveni književni pravac – sumatreizam, zasnovan na veri u kosmičku povezanost svih stvari i melanholiji dalekih predela. Njegova zbirka Lirika Itake (1919) unela je prkosan, antiratni ton i srušila dotadašnje patriotske mitove. Poema Stražilovo i veličanstveni Lament nad Beogradom predstavljaju vrhunac srpske poezije. Pored poezije, napisao je romane Seobe, Druga knjiga Seoba i Roman o Londonu, koji se smatraju vrhuncem proznog stvaralaštva na srpskom jeziku, punim poetskog ritma i melanholije.
Značaj i nasleđe
Crnjanski je uneo potpuno novu muziku i ritam u naš jezik, takozvanu "rečenicu Crnjanskog" koja teče beskrajno i melodijski. Njegovo delo je kamen temeljac moderne srpske književnosti. U Beogradu je osnovana Zadužbina Miloša Crnjanskog koja čuva njegovu zaostavštinu i dodeljuje nagradu sa njegovim imenom. Crnjanski ostaje upamćen kao pisac seoba, večni lutalica koji je pevao o beskrajnom plavom krugu i zvezdi u njemu.